Is regeren ook vooruitzien?

Met veel interesse heb ik het Rapport Evaluatie Nationaal Commissaris Digitale Overheid gelezen. Er staan interessante constateringen en aanbevelingen in. Vooral in deze formatieperiode is dat interessant, omdat wordt bepaald hoe de komende vier jaar de overheid wordt vormgegeven. Met alle plannen die op stapel staan – ook op het gebied van de eOverheid – moet echt tempo gemaakt worden. Leren vanuit het verleden, keuzes durven maken en daaraan vasthouden is daarvoor in mijn ogen essentieel. Dit geeft houvast en richting, voor alle partijen in ons ecosysteem. Maar gebeurt dat ook echt?

Door: Frank van de Vinne

Stappen zetten vereist samenhang
Een van die zaken waarvan het rapport stelt dat we keuzes moeten maken, is op het gebied van veiligheid en kwaliteit van dienstverlening. Dit kan niet op één plek verbeterd worden. We leven in een netwerk-samenleving, en ook op digitaal gebied is heel veel met elkaar verbonden. Veiligheid kent het principe van de zwakste schakel. Om de betrouwbaarheid van onze online diensten te verbeteren moeten in samenhang stappen gezet worden. Die samenhang vereist duidelijke afspraken en eenduidige aansturing. KING doet op dat gebied erg zijn best om standaardisatie af te dwingen en is met de IBD een goede adviseur op het gebied van informatiebeveiliging. Maar er is meer nodig! Standaardisatie en informatiebeveiliging moeten meer in het fundament van ons denken verankerd worden. En er moet worden toegezien op het naleven van de afspraken op dit gebied. In de wet GDI wordt hier wel een handreiking voor gedaan. Maar is dit voldoende?
 
GDI
Vanuit SIMgroep hebben we op de regiosessies die we in april gehouden hebben stil gestaan bij de wetgeving rondom de GDI. Deze wet moet het fundament bieden waarop de digitale dienstverlening gebouwd kan worden. Voordat ik me erin ging verdiepen was de wet GDI iets van horen zeggen, een ontwikkeling voor mij zonder veel inhoud. Nu ik me er meer in verdiept heb, wordt deze wet een stuk duidelijker. Toch vraag ik me af of de GDI wetgeving concreet genoeg is. De eerste tranche van de wet wordt redelijk beschreven. Maar verdere doorontwikkeling wordt niet echt geduid. Ook de invoering is nog onzeker.

Het evaluatierapport is hier ook kritisch over. De GDI is er nog niet en dit wordt geweten aan een interne discussie over scope. Deze discussie heeft geleid tot een smalle eerste tranche die ingevoerd gaat worden. Volgens mij is dit echt een gemiste kans.

Leiderschap
Ook op andere onderdelen in het rapport komt discussie over welke richting gekozen wordt naar voren. Dit geldt bijvoorbeeld op het gebied van de financiering. Er is een compliment voor de commissaris dat er een oplossing is gekomen voor de financiering van de huidige voorzieningen en daarmee continuïteit van beleid. Er is voor een model van doorbelasting gekozen, een model dat ik begrijp en ook wel logisch vind. Spijtig is dat over de doorontwikkeling van de digitale overheid niet is nagedacht. Ik ben van mening dat dit een gemiste kans is, omdat in onze wereld die technologisch gedreven wordt, continu blijven investeren en doorontwikkelen essentieel is. Met stilstand lopen we snel achter de feiten aan, terwijl we juist stappen vooruit willen maken.

In mijn ogen is leiderschap noodzakelijk om dit soort lastige hobbels te overkomen. De Digicommissaris kan rekenen op veel draagvlak onder gemeenten. Dat is positief voor zijn positie. Bij de centrale overheid is er volgens het rapport minder vertrouwen. Was dat wellicht de reden dat Bas Eenhoorn zijn positie ter discussie heeft gesteld? Hopelijk leidt zijn vertrek niet tot een sterkere sturing vanuit Den Haag. Ik geloof niet in grote centraal aangestuurde initiatieven. Het verleden heeft aangetoond dat die onbeheersbaar zijn en daardoor vrijwel altijd stranden. Het is mijn overtuiging dat echte innovatie op lokaal niveau plaats moet vinden. Vanuit SIMgroep willen we daar op eOverheid gebied de partner voor zijn.

Veiligheid als solide fundament
Nog meer dan in het bedrijfsleven, is in mijn ogen vertrouwen in de relatie tussen overheid en haar klanten (burgers en bedrijven) essentieel. Er zijn de afgelopen periode regelmatig incidenten geweest die hieraan afbreuk doen, en op het conto van digitalisering worden geschoven. Of dat altijd terecht is vraag ik me af. Het is echter wel de realiteit waar we mee om moeten gaan. De veiligheid van de digitale infrastructuur moet daarom een belangrijk uitgangspunt van denken zijn.

Ook hierover is de evaluatie van de Digicommissie kritisch. In de voornaamste conclusie wordt gesteld dat er te weinig aandacht is voor kwaliteit en veiligheid van gegevens. Dat is nogal wat. Ik vind overigens dat leveranciers zoals SIM hier ook een eigen verantwoordelijkheid in hebben. Wij moeten garanties kunnen en durven afgeven over de veiligheid van onze oplossingen en hier objectief op getoetst kunnen worden. Vanuit SIM gaan we nog dit jaar daar ook verdere stappen in zetten, om daarmee vanuit onze positie aan dit kritiekpunt tegemoet te komen. Dit hebben we recent in een brief naar onze klanten aangekondigd. Dat kunnen we natuurlijk niet alleen, in mijn ogen is wetgeving die dit soort stappen verplicht maakt een goede zaak.

Hoe gaan we verder?
De rol van Digicommissaris is naar mijn mening noodzakelijk, willen we de komende regeerperiode echt stappen zetten. Daarvoor is wel stroomlijning van alle initiatieven vanuit Den Haag noodzakelijk. Strakke aansturing en leiderschap zijn hierbij essentieel. Ik ben benieuwd in hoeverre we dit ook terug gaan zien in de uitkomsten van de formatie. Vanuit SIMgroep volgen we dit met veel interesse en gaan niet afwachten. We willen als marktleider voorop blijven lopen op gebieden als aansluiten op standaarden en het betrouwbaar en veilig maken van de diensten die onze klanten in het kader van dienstverlening inzetten. Daarover gaan ik en mijn collega’s graag met jullie in gesprek. Wanneer daar behoefte aan is, neem dan contact met mij op via 06-29526083 of f.vandevinne@simgroep.nl.